25. Η Ανάσταση τών Νεκρών

 

25 Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ

Ή μετενσάρκωση είναι ανόητη καί άφελής

Πρόσκαιροι είμαστε στον κόσμο αυτό. Πέραν τού παρόντος κόσμου όμως θά είμαστε αιώνιοι. Ή ζωή μας, καρπός τής θείας αγάπης καί φιλανθρωπίας, άρχισε κάποτε κατά τρόπο ανεξιχνίαστο γιά μάς, αλλά μετά θάνατον θά είναι διαρκής, αδιάκοπη, χωρίς τέλος. Ή ζωή άρχίζει μέ τή γέννησή μας, θά παρατείνεται όμως επ’ άπειρον στά βάθη τής χωρίς τέρμα αίωνιότητος. Επομένως ή ζωή πού μάς έχάρισε κατά τήν ανεκδιήγητη άγάπη του ό φιλάνθρωπος Θεός έχει τά άκόλουθα στάδια: α) τήν έπίγεια ύλική ζωή μας στόν κόσμο αυτό· β) τήν προσωρινή περίοδο τού χωρισμού σώματος καί ψυχής λόγω τού σωματικού θανάτου. Ή περίοδος αυτή (ή Μέση Κατάσταση τών ψυχών) είναι περίοδος άναμονής ακόμη καί γιά τούς Αγίους, τούς Μάρτυρες καί τούς Όσιους, διότι καί αυτοί «προσδοκούν άνάστασιν νεκρών»· γ) τήν ανάσταση τών σωμάτων δ) τήν καθολική κρίση καί ε) τήν «ζωήν τού μέλλοντος αίώνος», τό μυστήριο τής όγδοης ημέρας. Ή προσωπικότητα λοιπόν τού καθενός μας, από τή στιγμή πού θά γεννηθεί, άκολουθεί τά στάδια αυτά ανεβαίνει τίς βαθμίδες αυτές, ανεξαρτήτως άν θά οδηγηθεί τελικά «εις άνάστασιν ζωής» ή «εις άνάστασιν κρίσεως» (Ίω. ε' 29)· δηλαδή άν θά άναστηθεί γιά νά άπολαύσει ζωή αιώνια καί μακαρία ή γιά νά δικασθεί καί κατακριθεϊ. Μέχρι τώρα μιλήσαμε γιά τά δύο πρώτα στάδια. Στή συνέχεια θά μιλήσουμε γιά τά άλλα τρία.

Read More ->>

26. Πώς θα είναι τό σώμα που θα αναστηθεί

26 ΠΩΣ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΩΜΑ ΠΟΥ ΘΑ ΑΝΑΣΤΗΘΕΙ

 Μέ νέες ιδιότητες, άφθαρτο,λαμπρό, αιώνιο

Tό σώμα τό όποίο πρόκειται νά άναστηθεί έκ νεκρών πώς θά είναι; Στην ερώτηση αύτή μάς απαντουν καί πάλι οί θεοφόροι Πατέρες, οί όποίοι έρμηνεύουν την Άγια Γραφή μέ τόν φωτισμό τού Παρακλήτου Πνεύματος.

α) Έν πρώτοις παρατηρούν ότι τό σώμα έκεινο θά είναι τό αύτό καί ούκ αύτό, όπως σημειώνει ό θείος Χρυσόστομος. Δηλαδή, θά είναι αύτό τούτο τό σώμα που ύπήρξε επί της γης, άλλά μέ ιδιότητες διαφορετικές. Ό ίερομάρτυς Μεθόδιος λέγει ότι μετά θάνατον ό άνθρωπος δέν πρόκειται νά παύσει νά είναι άνθρωπος ούτε θά λάβει αγγελική ή άλλη μορφή. Διότι ό Χριστός ήλθε καί έκήρυξε ότι ή άνθρώπινη φύση δέν πρόκειται νά μεταπλασθεί σέ νέα μορφή, άλλά ν’ άναλάβει τή μορφή πού είχε έξ άρχής, προτού άμαρτήσει καί έκπέσει της χάριτος τού Θεού.  

Ό όσιος Μακάριος ό Αιγύπτιος μάς διδάσκει ότι τό σώμα πού θά άναστηθεί θά διατηρεί τή φύση του. Φέρει δέ τό άκόλουθο παράδειγμα: Όλα, λέγει, βυθίζονται στό φώς καί στή φωτιά καί μεταβάλλονται, άλλά δέν αναλύονται ούτε γίνονται φωτιά όπως άκριβώς ή βελόνα της ραφής, όταν ριφθεί στή φωτιά πυρούται καί γίνεται ολοκόκκινη, σάν νά είναι φωτιά, ή φύση όμως τού σιδήρου διατηρείται, κάτι παρόμοιο θά συμβεί καί μέ τό σώμα, τό όποίο θά άναστηθεί.

«Έν τή άναστάσει όλα τά μέλη άνίστανται, καί όλα γίνονται φωτοειδή,» αλλά καθένας παραμένει στη δική του φύση καί υπόσταση γεμάτος από τό Αγιο Πνεύμα. Ό Πέτρος είναι Πέτρος, ό Παύλος Παύλος καί ό Φίλιππος Φίλιππος.   Τούτο φαίνεται καί άπό την παραβολή τού πλουσίου καί τού πτωχού Λαζάρου. Διότι πέραν τού τάφου ό πλούσιος αναγνωρίζει χωρίς δυσκολία καί τόν πατριάρχη Αβραάμ καί τόν Λάζαρο.

Read More ->>

27. Η καθολική κρίση

27 Η ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Θά. γίvει κρίση

Καθώς οί αιώνες διαδέχονται ό ένας τόν άλλον, προχωρούμε πρός τή συντέλεια τού κόσμου, τη Δευτέρα Παρουσία τού Κυρίου καί τή φοβερή ήμέρα τής παγκοσμίου κρίσεως. Ή ήμέρα αύτή είναι άδηλη στους ανθρώπους, διότι έτσι όρισε ή ανεξιχνίαστη βουλή τού Θεού. Παρά ταύτα ό Κύριος μάς άπεκάλυψε ορισμένα σημεία, τά όποία  θά προηγηθούν τής Δευτέρας Παρουσίας του καί θά προειδοποιήσουν τούς πιστούς γιά τό μεγάλο καί συγκλονιστικό γεγονός. Τά σημεία αύτά είναι ή κήρυξη τού Εύαγγελίου στή γή επί μακρό χρονικό διάστημα, τό όποίο ή 'Αγία Γραφή περιγράφει ώς χιλιετή βασιλεία τού Χριστού. Μετά τήν περίοδο αύτή θά έμφανισθεί ό Αντίχριστος, ό όποίος θά επιτεθεί μέ λύσσα καί μανία πρωτοφανή έναντίον τής Εκκλησίας καί τών πιστών μελών της, αλλά ό Χριστός, ό όποίος έξήλθε νικών καί ίνα νικήση(Άποκ. ζ' 2), θά τόν συντρίψει όλοσχερώς. Τότε θά ακολουθήσει ώς κλέπτης έν νυχτί καί ώς αστραπή ή όποία  φωτίζει ακαριαία όλα τά πέρατα τού κόσμου, ή μεγάλη καί επιφανής ήμέρα τής Δευτέρας Παρουσίας τού Κυρίου, κατά τήν όποία  ό Κύριος, έρχόμενος επί τών νεφελών τού ουρανού (Ματθ. κδ' [24] 30) μέ όλη τή δόξα του καί όλους τούς αγίους αγγέλους του, θά καθίσει σέ θρόνο ένδοξο καί λαμπρό (Ματθ. κε' [25] 31) καί θά κρίνει ζώντας καί νεκρούς. Διότι τότε θά γίνει καί ή ανάσταση όλων ανεξαιρέτως τών νεκρών.

Read More ->>

28. Ό Αθάνατος Θάνατος

 

28 Ο ΑΘΑΝΑΤΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ

'Υπάρχει κόλαση;

Μετά τόν διαχωρισμό των δικαίων από τούς αμαρτωλούς, ό ουράνιος Κριτής θά έκφέρει τη δίκαιη, οριστική καί άμετάκλητη απόφασή του. Διότι, κατά τό διάστημα της παρούσης ζωής ό καθένας είναι έλεύθερος νά ζήσει έν Χριστώ ή χωρίς τόν Χριστό. Νά άποθάνει συν τώ Χριστώ,γιά νά ζήσει μαζί μέ τόν Χριστό,ή νά περιορίσει τή θέλησή του εκτός τού Χριστού καί νά μείνει στό σκοτάδι της αμαρτίας. Στήν παρούσα ζωή είναι έλεύθερος νά κυβερνήσει όπως θέλει τόν εαυτό του μετά τόν θάνατο όμως ύπόκειται σέ κρίση  βραβεύονται οί δίκαιοι,τιμωρούνται οί αμαρτωλοί. Ή ανάσταση πού θά ακολουθήσει γιά όλους, γιά τούς αμαρτωλούς θά έλθει ώς άνάστασις χρίσε ως (Ίω. ε 29). Καί τότε θά ολοκληρωθεί ή τραγωδία της ανθρώπινης θελήσεως Ό Κύριος θά πει πρός τούς δικαίους: Δεύτε οί ευλογημένοι τού πατρός μου, κληρονομήσατε την ήτοιμασμένην ύμϊν βασιλείαν από καταβολής κόσμου. Καί στούς αμαρτωλούς : Πορεύεσθε άπ εμού οί κατηραμένοι εις τό πύρ τό αιώνιον τό ήτοιμασμένον τώ διαβολω καί τοϊς άγγέλοις αυτού (Ματθ. κε' [25] 34, 41). Καί γιά μέν τίς αμοιβές καί τή μακαριότητα τών δικαίων ούδέποτε υπήρξε αμφισβήτηση. Γιά τήν τιμωρία όμως τών αμαρτωλών διατυπώνονται πολλές ενστάσεις καί απορίες. Γι’ αύτό θά δούμε πρώτα τήν απόφαση τού Κριτού, ή οποία αφορά στούς αμαρτωλούς.

Read More ->>

29. Ο Αιώνιος Παράδεισος

29 Ο ΑΙΩΝΙΟΣ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ

Ή μέλλουσα βασιλεία

Είναι καιρός πλέον νά προσπαθήσουμε νά δοκιμάσουμε κάποια πρόγευση της αιώνιας μακαριστήτος των δικαίων. Κατά την ήμερα της κρίσεως ό Κριτής θά στραφεί πρός αυτούς με βλέμμα ιλαρό καί φωτεινό καί θά τούς πει μέ γλυκειά φωνή: Δεύτε οί ευλογημένοι τού πατρός μου, κληρονομήσατε την ήτοιμασμένην ύμϊν βασιλείαν άπό καταβολής κόσμου (Ματθ. κε' [25] 34).

’Ώ. ή αιώνια βασιλεία Πρός αυτήν στρέφονται οί άγιες ελπίδες καί οί άναβάσεις τής καρδιάς μας· πρός αύτήν κατατείνουν όλοι οί ιεροί μας πόθοι. Αυτή είναι τό υψιστο τέλος των θεοφιλών αγώνων μας. Αυτή νοσταλγούμε άπό τότε πού εξορισθήκαμε άπό τόν επίγειο παράδεισο πρός αυτή σπεύδουμε άπό τότε πού ό Κύριος είσήλθε θριαμβευτής στόν ουρανό, κλαίοντες καί άγαλλόμενοι, πενθούντες καί χαίροντες. Πρός έκείνη τήν άληθινή κατάπαυση τρέχουμε, γιά νά είσέλθουμε όσοι έπιστεύσαμε (Έβρ. δ' 3). Έσπείραμε εδώ εν δάκρυσιν; Εκεί θά θερίσουμε εν αγαλλιάσει (Ψαλ. ρκε' [125] 5). Οί ήμερες τής πολύμοχθης σποράς των Αγίων  είτε άρχοντες είναι αυτοί είτε άρχόμενοι είτε σοφοί είτε άσοφοι είτε γέροντες είτε νέοι καί νήπια είτε άνδρες είτε γυναίκες  πρός έκείνη τήν αιώνια ημέρα αποβλέπουν γιά τήν πλούσια συγκομιδή. Όλοι αυτοί οί Αγιοι, ως μία παγκόσμια λεγεών, πορεύονται διά μέσου των αιώνων τήν πρός τά άνω πορεία, γιά νά κληρονομήσουν τήν ατελεύτητη ζωή.

Read More ->>

30. Η συντέλεια τού κόσμου

30 Η ΣΥΝΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

«’Ιδού καινά ποιώ πάντα» (Άποκ. κα' 5)

Τήν ανάσταση των νεκρών σωμάτων καί την καθολική κρίση θά επακολουθήσει ή συντέλεια, ή μεταρρύθμιση, ό μετασχηματισμός καί ή ανακαίνιση τού κόσμου.   Τότε θά έλθει τό εύλογημένον Σάββατον,τό όποίο γιά ολόκληρη την κτίση είναι ή τής καταπαύσεως ήμερα, όπως ψάλλουμε στό δοξαστικό τής ακολουθίας τού Μ. Σαββάτου. Τότε θά αρχίσει ή μυστική όγδοη ήμερα τής δημιουργίας, ή ανέσπερος ημέρα τής Βασιλείας, όπως λέγει ένα τροπάριο των Αίνων τής Άναστάσεως. Τότε θά αρχίσει τό καινόν, τό καινούργιο Πάσχα. Γι’ αυτό ή χαρά τής Άναστάσεως καί της αιώνιας ζωής καθιστά τή νύκτα τής Κυριακής τού Πάσχα πανήγυριν πίστεως, κατά τήν όποία  κάθε πιστός μετέχει έν τινι μέτρω καί δι’ όλίγας στιγμάς τής όγδοης ήμέρας, ή όποία  θά εκτείνεται στούς ατελεύτητους αιώνες.  . Ή Κυριακή τού Πάσχα είναι ημέρα κλητή καί άγια, όπως ψάλλουμε στήν η' Ώδή τού Κανόνος τού Πάσχα. Δηλαδή ημέρα επίσημη καί άγια, διότι είναι ημέρα νέα άπαρχή τού αίώνος τής σωτηρίας, τό τής σωτηρίας γενέθλιον· είναι άφετηρία τής πανευτυχούς όγδοης ήμέρας, τού άπέραντου αίώνος τού ύπεραπείρου Θεού Γι’ αύτή τήν ημέρα μίλησε αίνιγματωδώς ό σοφός Σολομών καί σ’ αυτήν άφιερώνει τούς Ψαλμούς υπέρ τής όγδοης ό μέγας Δαβίδ.   Τήν ίδια ημέρα, κατά τήν υμνολογία τής ’Εκκλησίας μας, προετύπωνε καί ό Υίός καί Λόγος τού Θεού, όταν ταπεινωνόταν ώς άνθρωπος καί δεχόταν περιτομή τήν όγδοη ήμερα. 

Κατά τόν άγιο Γρηγόριο τόν Παλαμά, καί τό μέγα θέαμα τού φωτός της τού Κυρίου Μεταμορφώσεως της όγδοης (δηλαδή τού μέλλοντος αίώνος) έστί μυστήριον κατά τήν όγδόην γάρ δυνάμει κράτος ένεργείας ή Βασιλεία τού Θεού αναφαίνεται. Επειδή μάλιστα ή αγία Μεταμόρφωση τού Σωτηρος είναι εορτή καί μυστήριον τού μέλλοντος αίώνος, γι’ αυτό ή Εκκλησία διώρισε νά λέγεται καθ’ έκάστην έν ταίς 'Ώραις τό Κοντάκιον της Μεταμορφώσεως “Έπί τού όρους μετεμορφώθης...” ίνα διά της συνεχούς ύπομνήσεως κινή τούς Χριστιανούς εις πόθον της μελλούσης δόξης. Μέ τόν τρόπο αυτό τούς χαροποιεί καί τούς ενδυναμώνει νά άθλήσουν άνδρείως, διά νά αξιωθούν τοιούτου άκηράτου στεφάνου της μακαριότητος. 

Read More ->>

Η σημασία των ονείρων στην ορθόδοξη Εκκλησία

Η σημασία των ονείρων στην ορθόδοξη Εκκλησία

Έχουμε αναρωτηθεί ποτέ, πόσες χιλιάδες όνειρα βλέπει ο άνθρωπος καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του; Πόσες παραστάσεις, εικόνες, ήχους, τα οποία, ενώ βλέπουμε και ακούμε όσο είμαστε ξύπνιοι, τα ξαναβλέπουμε και ενώ κοιμόμαστε, αλλά πολλές φορές είτε με διαφορετικό περιεχόμενο είτε συνδυάζοντας  και άλλες στιγμές τις ζωής μας; Και όμως αυτές οι εικόνες, οι παραστάσεις, και γενικά τα όνειρα είναι και παραμένουν ακόμη και για την επιστήμη ένα μυστήριο! 

Ορισμοί και θεωρίες σχετικά με τα όνειρα κατά καιρούς υπάρχουν πολλές. Από την αττική φιλοσοφία μέχρι και τις μέρες μας οι θεωρίες ποικίλουν, ανάλογα πάντα και με τις απαιτήσεις των καιρών. 

       

 Κατά την άποψη του Αριστοτέλη, η συνειδητή ανάκληση μιας μνήμης είναι η ανάμνηση. Η μνήμη λοιπόν έχει και αυτή την έδρα της στο κοινό αισθητήριο. Μια αλλοίωση στο κεντρικό όργανο, που προκαλείται από την πέψη, φέρνει τον ύπνο, ένα σβήσιμο της ζωικής ζέστας σ΄αυτό, τον θάνατο. Εσωτερικές κινήσεις στα αισθητήρια όργανα είτε και τέτοιες που προκαλούνται από εξωτερικές εντυπώσεις παράγουν τα όνειρα, που μπορούν γι’ αυτό σε ορισμένες περιστάσεις να είναι σημάδια επεισοδίου, που στο ξύπνο μας έμεινε απαρατήρητο. Όταν αυτό που αισθανόμαστε το εξετάσουμε από την άποψη του καλού ή του κακού, τότε γεννιέται ηδονή ή λύπη κι από αυτές μια όρεξη ή αποστροφή, με μια λέξη μια επιθυμία. Και οι καταστάσεις αυτές ξεκινούν από το κέντρο της αίσθησης.

Στην σημερινή επιστήμη ο όρος όνειρο σημαίνει την οπτασία κατά την διάρκεια του ύπνου χωρίς τη συμμετοχή της βούλησης, που οφείλεται σε μερική και αυτοματική λειτουργία του εγκεφάλου. Κατά την άποψη των ψυχιάτρων με το όνειρο ελευθερώνονται υπό μορφή συμβόλων διάφορες απωθημένες επιθυμίες και παραστάσεις. Οι εικόνες προβάλλονται με τέτοιο τρόπο, ώστε αυτός που ονειρεύεται νομίζει ότι οι πράξεις που εικονίζονται είναι πραγματικές. Η κατάταξη των εικόνων γίνεται χωρίς συνειδητό σκοπό και συνδέονται κατά τρόπο χαλαρό και συχνά χωρίς λογική σειρά.

Η ψυχολογία έχει χωρίσει τα όνειρα σε τέσσερις κύριες ομάδες, σύμφωνα με τις παραστάσεις που βλέπουμε. Έτσι υπάρχουν τα εικονικά όνειρα ( κατά τα οποία βλέπουμε διάφορες εικόνες τις οποίες τις είδαμε την ημέρα ή και τις προηγούμενες), τα κινητικά ( διάφορες κινήσεις, παραμιλητά, αναπηδήσεις ή ακόμη και υπνοβασίες, τα οποία προέρχονται έπειτα από μια κουραστική και εξαντλητική ημέρα), τα οργανικά ( σωματικά ερεθίσματα, ενυπνιάσεις, εφιάλτες, τα οποία συνήθως προέρχονται από υπερβολικό φαγητό) και τέλος τα ψυχικά όνειρα ( εντυπώσεις και επιθυμίες της ημέρας ή και προηγούμενης, τα οποία συνήθως τοποθετούνται στο ασυνείδητο και προβάλλονται στον ύπνο μας ως πραγματικότητα).

Read More ->>

Η Πατερική Θεολογία για την Ευχαριστία

Η ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ  ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ

του Αρχιμ. Κυρίλλου Κεφαλοπούλου

Η παρούσα εργασία πρωτοπαρουσιάσθηκε ως διατριβή υποβληθείσα στο St. Luke's Divinity School of Biblical Studies, California, U.S.A. με τίτλο"The Patristic Theology of the Eucharist" για την απόκτηση του τίτλου Doctor of Divinity (honorarius).εδώ παρουσιάζεται μεταφρασμένη στα ελληνικά]

Εισαγωγικά.                                                                     

Η παρούσα εργασία σκοπό έχει να παρουσιάσει την πατερική θεολογία της αρχαίας αποστολικής εκκλησίας επί ενός βασικού στοιχείου της χριστιανικής πίστης και πνευματικής ζωής κάθε πιστού, την Θεία Ευχαριστία, δηλαδή την κοινωνία του Σώματος και Αίματος του Χριστού. Για να διερευνήσουμε το θέμα μας, θα στηριχθούμε στις μαρτυρίες των αρχαίων αποστολικών πατέρων και εκκλησιαστικών συγγραφέων της ενωμένης χριστιανικής εκκλησίας των πρώτων αιώνων, Ελλήνων και Λατίνων Πατέρων. Η ιδιαιτερότητα της παρούσης εργασίας έγκειται στο γεγονός ότι η διαπραγμάτευση του θέματός μας θα γίνει επί τη βάσει των πατερικών κειμένων, αλλά μέσα από την σύγχρονη μελέτη αυτών από προτεστάντες διαφορετικών παραδόσεων (αγγλικανοί, λουθηρανοί, πρεσβυτεριανοί, βαπτιστές, μεθοδιστές, ευαγγελικοί), οι οποίοι, ως καθηγητές σε χριστιανικά κολλέγια, πανεπιστήμια, θεολογικές σχολές και σεμινάρια, κυρίως στις Η.Π.Α. αλλά και στην Βρετανία, διδάσκουν εκκλησιαστική ιστορία, λειτουργική και πατρολογία σε προτεστάντες φοιτητές, και με γνήσιο ενδιαφέρον επιστρέφουν στις πηγές των πατέρων για να αντλήσουν θεολογικά και ερμηνευτικά στηρίγματα. Πολλοί εξ αυτών, ως αποτέλεσμα των μελετών τους, βρίσκονται πολύ κοντά στην ορθοδοξία, και κάποιοι εξ αυτών έχουν επιστρέψει στην ορθόδοξη πίστη και εκκλησία.

Read More ->>

Θεολογία ελευθερίας και «θεολογία απελευθερώσεως»

Θεολογία ελευθερίας και «θεολογία απελευθερώσεως»

+ Πρωτοπρ. Γεώργιος Δ. Μεταλληνός

Δρ Θ. - Dr. Phil, Καθηγ. Παν/μίου Αθηνών

Η έξαρση στις τελευταίες δεκαετίες των επαναστατικών και απελευθερωτικών κινημάτων του Τρίτου Κόσμου και η αναζήτηση γι' αυτά ερεισμάτων θεολογικών νομιμοποιεί τη σύγκριση της ιδεολογίας των κινημάτων αυτών με το ιδεολογικό περιεχόμενο των απελευθερωτικών αγώνων του ιδικού μας Έθνους, στους οποίους η πίστη έχει πάντα υπεροχική θέση. Μια τέτοια σύγκριση αποβαίνει πολλαπλά χρήσιμη, διότι επιτρέπει την επισήμανση όχι μόνο αντιστοιχιών και ταυτίσεων, αλλά και αντιθέσεων και διαφοροτήτων, βάσει των οποίων ελέγχεται η ιδιαιτερότητα και στο θέμα αυτό της ελληνορθοδόξου παραδόσεως.

1. Επαναστατική ιδεολογία και θεολογία

Στους χριστιανικούς πληθυσμούς του Τρίτου Κόσμου (Ν. Αμερική και Αφρική) συνδέθηκε στον αιώνα μας ο αγώνας εναντίον της αποικιοκρατίας και των συνεπειών της με μια επαναστατική θεολογία, η οποία μπορεί να συνοψισθεί στις ακόλουθες θέσεις: Η έλευση της βασιλείας του Θεού συμβαδίζει με την πρόοδο της κοινωνικής δικαιοσύνης στη γη, εξασφαλιζόμενη με την ενεργό συμμετοχή των Χριστιανών στα απελευθερωτικά και επαναστατικά κινήματα του Τρίτου Κόσμου. Η θεολογία αυτή, όπως δηλώνεται και από τα ονόματά της («θεολογία της απελευθερώσεως» στη Ν. Αμερική· «της επαναστάσεως» ή «μαύρη θεολογία» στην Αφρική· «θεολογία των πτωχών»)[1], έχει αυτόχρημα επαναστατικό χαρακτήρα. Αυτό σημαίνει, ότι η χριστιανική θεολογία των περιοχών αυτών έγινε επαναστατική, ενώ η επανάσταση προσέλαβε θεολογικό περιεχόμενο. Οι σαφείς αντιφεουδαρχικές και αντικαπιταλιστικές τάσεις των κινημάτων αυτών τα φέρουν βέβαια, κοντά στη μαρξιστική ιδεολογία. Είναι όμως ρητή και ευδιάκριτη η αποστασιοποίησή τους από την υλιστική μαρξιστική θεωρία[2]. Η κίνηση αυτή υποστασιώνει συγκεκριμένα τη σύγκρουση ανάμεσα στη «θεολογία της τάξεως» (Ordnung)[3], εκπροσωπούμενη από τα πολιτικά και εκκλησιαστικά κέντρα εξαρτήσεως, και τη θεολογία της επαναστατικής αλλαγής, που διεκδικεί για τους Λαούς του Τρίτου Κόσμου ελευθερία σε κάθε επίπεδο: προσωπικό, κοινωνικό, πολιτικό και εθνικό.

2. Από την ιστορία στην «πολιτική θεολογία»

Μία πρώτη, επιφανειακή, θεώρηση των κινημάτων αυτών διακρίνει πολλές ομοιότητες με τους απελευθερωτικούς αγώνες του δικού μας Έθνους. Η επαναστατική όμως και απελευθερωτική κίνηση του Χριστιανικού Τρίτου Κόσμου δεν μπορεί να κατανοηθεί ερήμην των ιστορικών εξελίξεων στο δυτικό ευρωπαϊκό μητροπολιτικό χώρο και της αποικιοκρατικής ή ιμπεριαλιστικής επέκτασής του. Σ' αυτή την επεκτατική κίνηση των δυτικοευρωπαϊκών Κρατών σημαντικό ρόλο έπαιξε η χριστιανική θρησκεία, όπως φυσικά είχε διαμορφωθεί στη Δυτική Ευρώπη μετά το χωρισμό και την αποξένωσή της από την Ορθόδοξη Ανατολή.

Read More ->>

Η Ένωση των Εκκλησιών στις Ψευδο-Συνόδους Φερράρας-Φλωρεντίας

Η Ένωση των Εκκλησιών στις Ψευδο-Συνόδους Φερράρας-Φλωρεντίας και ο ρόλος, σ’ αυτές,  του Μάρκου Ευγενικού

Δεν είναι συνηθισμένη μορφή ο επίσκοπος Εφέσου  Μάρκος ο Ευγενικός. Είναι μια πολύεδρη, δυναμική, εκκλησιαστική μορφή. Γι’ αυτό έγινε «σημείο αντιλεγόμενο» και για το πρόσωπό του διατυπώθηκαν από φίλους και επικριτές του οι πλέον αντίθετες γνώμες. Γι’ αυτόν μπορεί να ειπωθεί αυτό, το οποίο ειπώθηκε και για τον Μέγα Φώτιο: «Μέχρι σήμερα βρίσκονται θαυμαστές του, οι οποίοι εξωθούν την προς το Φώτιο λατρεία μέχρι βαθμού ειδωλολατρίας, και δυσφημιστές, οι οποίοι μιλούν με αγανάκτηση και για τις πλέον ασήμαντες πράξεις του». Αλλά ο Εφέσου είναι για τους Ορθοδόξους Έλληνες και κάτι άλλο. Είναι μια προφητική και αποκαλυπτική μορφή. Μαζί με τον εμπνευστή του Βρυέννιο και τον μαθητή του Σχολάριο, βοηθά όσο κανείς άλλος στην κατανόηση της τραγικής πτώσεως του Βυζαντίου και της δημιουργίας του θαύματος του 1821. Ο άγιος Μάρκος έζησε κατά τις τελευταίες κρίσιμες στιγμές του Γένους, τότε που το ένδοξο Βυζαντινό κράτος είχε περιοριστεί σχεδόν μόνο στη Βασιλεύουσα και η κόκκινη ημισέληνος αναδιπλωνόταν  απειλητική μπρος στο δικέφαλο αετό.

 

Τα «Πρακτικά της αγίας και οικουμενικής εν Φλωρεντία Συνόδου» (ή «Acta Graeca» ή «Actorum Graecorum…», τα οποία εξέδωσε ο Ιησουΐτης Joseph Gill, είναι γραμμένα πριν από το 1444 από σαφώς Λατινόφρονα συγγραφέα. Ορισμένοι τα αποδίδουν στον λατινόφιλο Επίσκοπο Μυτιλήνης Δωρόθεο, ο οποίος έλαβε μέρος  στην «ψευδοσύνοδο» Φερράρας-Φλωρεντίας. Είναι συντομότερα από τα απομνημονεύματα του Συρόπουλου, παραλείπουν δε αρκετές και ουσιαστικές πληροφορίες για την στάση των Λατίνων απέναντι στους Έλληνες κατά την διάρκεια της Συνόδου. Εμφανώς π.χ. παραλείπουν τα σχετικά με την επίμονη αξίωση του Πάπα ο Πατριάρχης και οι Ορθόδοξοι επίσκοποι να του φιλήσουν το πόδι. Ο καταφανής λατινισμός  τους επιβάλλουν , κάθε φορά που ανατρέχουμε σε αυτά, να τα χρησιμοποιούμε με πολλή προσοχή. Άλλωστε και αυτός ακόμη ο Παπικός J.Gill, ενώ προσπαθεί να μας πείσει ότι τα «Πρακτικά» είναι γραμμένα μάλλον με φιλελληνικό και όχι φιλο-λατινικό πνεύμα, σχεδόν αμέσως προσθέτει: «Τα Πρακτικά εκφράζουν απόψεις ευνοϊκές για την ένωση και είναι συμφιλιωτικά ως προς τον τόνο με τους Λατίνους» (J.Gill, Personalities of the Council of Florence and other Essays, Oxford 1964, σσ. 142, 144).

Τα απομνημονεύματα του Σιλβέστρου Συρόπουλου (Sylv.Sguropoulum,Vera Historia…) διαβλήθηκαν ή παραθεωρήθηκαν εκ μέρους των Λατίνων. Σήμερα όμως αναγνωρίζεται η πιστότητά τους και από τους Λατίνους. Ο J.Gill, μάλιστα, έχει καταγράψει και υποστηρίξει την ακρίβεια ορισμένων τμημάτων του έργου του Συρόπουλου, τα οποία θεωρούνταν ψεύτικα ή νόθα. Βασιζόμενος, δε, σε έγγραφα που βρέθηκαν αργότερα , αποδεικνύει, ότι είναι ακριβείς οι πληροφορίες του Συρόπουλου σχετικά με το όλο οικονομικό θέμα της ελληνικής αντιπροσωπείας, της οποίας τα έξοδα κατέβαλε ο Πάπας. Αλλά και άλλοι επιφανείς παπικοί μελετητές, όπως ο G.Hofmann, o V.Laurent, και ο R.Loenertz  χρησιμοποιούν ευρύτατα τον Συρόπουλο. Ήδη δε σύγχρονοι Έλληνες ιστορικοί έχουν βρει στοιχεία και πληροφορίες και σε άλλους Βυζαντινούς συγγραφείς, τα οποία επιβεβαιώνουν τα όσα μας παραδίδει ο αυτόπτης μάρτυρας της Συνόδου και Μέγας Εκκλησιάρχης Σίλβεστρος Συρόπουλος, ο οποίος με γλαφυρότητα, ευσυνειδησία και ακρίβεια έγραψε τα όσα είδε και έζησε. Είχε λοιπόν απόλυτο δίκαιο ο πρώτος εκδότης Ρόμπερτ Κρέϋτον (Χάγη 1660), όταν τα ονόμασε «Αληθή Ιστορία ενώσεως μη αληθούς...».

Read More ->>

ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Πρέπει να χαιρετισθεί ιδιαίτερα η έκδοση και παράδοση στο αναγνωστικό κοινό των πανεπιστημιακών παραδόσεων του γνωστού και τιμωμένου πανορθοδόξως δογματολόγου Καθηγητού, πρωτοπρεσβύτερου π. Ιωάννου Ρωμανίδου .Η μαγνητοφώνησή τους το α’ εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους 1983-1984 στη Θεολογική  Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης γέννησε την ιδέα στον πιστό μαθητή του π. Ιωάννου, παραδοσιακό Μοναχό π. Δαμασκηνό Καρακαλληνό, να τις απομαγνητοφωνήσει και να τις προσφέρει στο ορθόδοξο πλήρωμα για την θεολογική κατάρτιση και πνευματική οικοδομή τους .

Κάθε φορά, που συνομιλώ με μαθητάς του π. Ιωάννου, διαπιστώνω την ισχυρά εντύπωση, που τους προκαλούσε ο λόγος του. Τον παρακολουθούσαν δε όχι μόνο φοιτηταί της Θεολογικής Σχολής, αλλά και πολλοί άλλοι, φοιτηταί άλλων Σχολών, αλλά και ιδιώται, που εθέλγοντο από την διδασκαλία του. 

Ο διακεκριμένος πανεπιστημιακός διδάσκαλος και κληρικός προσέφερε μία Δογματική «άλλου είδους» πέρα από τα γνωστά ως τότε σχολαστικά πρότυπα, τον ακαδημαϊσμό και την νοησιαρχία, που βάραιναν ακόμη την πανεπιστημιακή μας Θεολογία. Ο λόγος του επαναδιατύπωνε την πατερική διδασκαλία, που δεν συνίσταται στην απλή παράθεση πατερικών χωρίων, αλλά στη διείσδυση στο πνεύμα και την εμπειρία τους, μέσα από την καρδιακή σχέση τους με τον Τριαδικό Θεό μας. Αυτές οι μαρτυρίες για τον καθηγητή π. Ιωάννη Ρωμανίδη, μαζί και με τις δικές μου διαπιστώσεις από την μελέτη των έργων του, με έπεισαν ότι μπορούμε να αναφερόμεθα πανεπιστημιακά σε εποχή «προ Ρωμανίδη» και εποχή «μετά Ρωμανίδη». Διότι για πρώτη φορά η πανεπιστημιακή Θεολογία γνώρισε στο πρόσωπό του τη διασύνδεσή της με την Ιστορία και τη Λατρεία της Ορθοδόξου Εκκλησίας, ως έκφραση της εμπειρίας του εκκλησιαστικού σώματος και μαρτυρία ζωής εν Χριστώ, και όχι μιας αυτονομημένης επιστημονικής γνώσεως, χωρίς την αμεσότητα με τον αγώνα του πιστού για σωτηρία.

Το παρόν βιβλίο προσλαμβάνει, έτσι, και τον χαρακτήρα της συμβολής στην ιστορία της ακαδημαϊκής μας Θεολογίας, που αρχίζει με τη Θεολογική Σχολή της Ιονίου Ακαδημίας (1824) και ιδιαίτερα ως προς το μάθημα της Δογματικής, που συνιστά την καρδιά της Θεολογικής μαθήσεως και την επιστημονική εισαγωγή στην Πίστη της Εκκλησίας. Είναι γι’ αυτό βέβαιο, ότι όχι μόνο οι ειδικοί και οι φοιτηταί, αλλά και το ευρύτερο εκκλησιαστικό σώμα πολύ θα ωφεληθεί από τις παραδόσεις αυτές, λόγω της εκκλησιαστικότητος και παραδοσιακότητος του Συντάκτου τους, που έβλεπε και ζούσε την Δογματική Θεολογία ως εκκλησιαστική λειτουργία .

Βέβαια, η συμβολή του π. Δαμασκηνού στην κατάστρωση του τελικού κειμένου είναι σπουδαία. Διότι, χωρίς να αλλοιώσει στο ελάχιστο το γράμμα και το πνεύμα ρου αειμνήστου Καθηγητού, εμερίμνησε για την εξομάλυνση φραστικά του κειμένου και την αναγκαία μεταφορά του προφορικού λόγου (ο π. Ιωάννης μιλούσε και δίδασκε πάντα από στήθους) σε γραπτό, χωρίς όμως να προδίδεται στο ελάχιστο ο χυμώδης λόγος του Διδασκάλου. Γι’ αυτό και τον συγχαίρουμε εκ καρδίας και τον ευχαριστούμε για τον μόχθο του, που τόση πνευματική ωφέλεια θα προξενήσει.

+Πρωτοπρ. Γεώργιος Δ. Μεταλληνός Κοσμήτορας Θεολ Σχολής  Πανεπ. Αθηνών

Read More ->>

Ποιος είναι ο «προφήτης» στην Καινή Διαθήκη

Κεφάλαιον 25

Ποιος είναι ο «προφήτης» στην Καινή Διαθήκη 

Επάνω στην διδασκαλία της Εκκλησίας περί της θείας Χάριτος βασίζεται όλη η διδασκαλία Της περί της Αγίας Τριάδος, ως και περί της Ενσαρκώσεως του Θεού Λόγου.

Λέγει ο απόστολος Παύλος: «Και ους μεν έθετο ο Θεός εν τη εκκλησία, πρώτον αποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον διδασκάλους…»49. Αργότερα επεκράτησε η άποψις ότι ο προφήτης του αποστόλου Παύλου ήταν ο επίσκοπος της Εκκλησίας των πρώτων Χριστιανών. Οπότε έχομε: Πρώτον τους Αποστόλους, μετά τους Επισκόπους και μετά τους Πρεσβυτέρους, οι οποίοι κατ’ αυτήν την άποψιν είναι οι διδάσκαλοι  της Εκκλησίας.

Αν τώρα διαβάσωμε το 14ο κεφάλαιο της Α’ προς Κορινθίους επιστολής του αποστόλου Παύλου, βλέπομε ότι εκεί αναφέρεται σαφώς ότι στην ενορία της Κορίνθου υπήρχαν πολλοί προφήτες, χριστιανοί δηλαδή με προφητικό, προορατικό χάρισμα. Διότι γράφει: Να μιλήσουν οι προφήτες σε ομάδες των δύο ή των τριών 50. Οπότε υπήρχαν τουλάχιστον τρεις προφήτες, ίσως και περισσότεροι, εξ ή επτά. Εδώ οι προφήτες της Κορίνθου δεν ήσαν όλοι τους επίσκοποι.

Όμως τι σημαίνει η λέξις προφήτες του αποστόλου Παύλου; Το τι σημαίνει φαίνεται από το γεγονός ότι σε άλλο σημείο γράφει ο απόστολος Παύλος ότι δεν έχει αποκαλυφθή το Μυστήριο του Θεού σε προηγούμενες γενεές, όπως αποκαλύφθηκε στην δική του, όπως αποκαλύφθηκε δηλαδή «νυν τοις αποστόλοις και προφήταις» 51. Αυτό σημαίνει ότι ο Χριστός δεν είχε αποκαλυφθή στην Παλαιά διαθήκη, όπως αποκαλύφθηκε τώρα στους Αποστόλους και στους Προφήτες. Εδώ δηλαδή δεν μιλάει για τους

Read More ->>

Περί των ενεργειών του Θεού

 Κεφάλαιον 46

 Περί των ενεργειών του Θεού 

Κατά την Πατερική παράδοσι η ενέργεια του Θεού, όπως και η ουσία του Θεού, είναι απλή. Η ουσία του Θεού είναι απλή, και δεν μετέχεται από τα κτίσματα. Η ενέργεια όμως του Θεού, που είναι η φυσική ενέργεια της ουσίας του Θεού, μετέχεται με την κτίσι. Δεν μετέχεται όμως κατά τον ίδιο τρόπο από όλα το κτίσματα. Υπάρχει διαφορετική μεθέξις της ενεργείας του Θεού από τα κτίσματα, αλλά υπάρχουν και διαφορετικών ειδών ενέργειες του Θεού, όπως είπαμε, οι οποίες μετέχονται. Δηλαδή οι ενέργειες του Θεού διακρίνονται η μία από την άλλη. 

Γι’ αυτόν τον λόγο οι Πατέρες αναφέρουν ότι η μία απλή φυσική ενέργεια της ουσίας του Θεού μερίζεται σε διαφορετικά είδη ενεργειών και σε πολλούς αποδέκτες. Πως όμως; Αμερίστως! Μερίζεται αμερίστως. Δηλαδή πολλαπλασιάζεται χωρίς να πολλαπλασιάζεται. Παραμένει απλή, παρά ταύτα όμως πολλαπλασιάζεται εν τοις πολλοίς, δηλαδή εις τα πολλά κτίσματα. Η ενέργεια του Θεού «μερίζεται αμερίστως εν μεριστοίς». 

Η δόξα του Θεού είναι το όνομα, ο όρος, που αποδίδεται στην Παλαιά Διαθήκη για την μοναδική και απλή ενέργεια του Θεού, η οποία μερίζεται αμερίστως εν μεριστοίς. Γι’ αυτόν τον λόγο στην Καινή διαθήκη η μονή του Θεού, που είναι αυτή η δόξα του Θεού, η οποία είναι μία, πολλαπλασιάζεται και γίνεται πολλές μονές 89 . Και γι’ αυτόν τον λόγο η Εκκλησία λέγει ότι ο Πατήρ έχει ετοιμάσει για τον κάθε άνθρωπο μονή, για να πάη να κατοικήση σ’ εκείνην, όταν και εφ’ όσον ο άνθρωπος αξιωθή της βασιλείας του Θεού. Η μονή αυτή είναι η δόξα του Θεού, η οποία πολλαπλασιάζεται και γίνεται μονή για κάθε θεούμενο. Αυτές οι μονές είναι μόνο για τους θεουμένους. Αυτό εννοεί ο Χριστός, όταν λέγη «εν τω οίκω του πατρός μου μοναί πολλαί εισιν». Θέλει ο Χριστός ο κάθε πιστός να φθάση στην θέωσι για να γίνη αυτή η μονή, η δόξα Του κατοικητήριο του κάθε πιστού. Οπότε η επιδίωξις του κάθε πιστού πρέπει να είναι το να κατοικήση μέσα σε ένα τέτοιο μοναστήρι.

Αυτές οι διαφοροποιήσεις, που αναφέραμε, προέρχονται από την εμπειρία της θεώσεως, του φωτισμού και ακόμη από την εμπειρία της καθάρσεως, διότι ένας που μετέχει στην κάθαρσι κάτι καταλαβαίνει από αυτά τα πράγματα, επειδή διαβάζει τους Πατέρες, διαβάζει την Αγία Γραφή, αποδέχεται την διδασκαλία της Αγίας Γραφής και των Πατέρων της Εκκλησίας και καταλαβαίνει αρκετά, ώστε να μπορεί και διακρίνει με την βοήθεια ενός πνευματικού πατέρα, πριν ακόμη φθάση στην φώτισι και θέωσι, σε ποιο πνευματικό στάδιο βρίσκεται, καθώς και αν βρίσκεται στην ορθή οδό ή σε πλάνη.

Read More ->>

Η σημερινή πνευματική κατάστασις στην Ελλάδα

Η σημερινή πνευματική κατάστασις στην Ελλάδα 

Κεφάλαιον 57 

Τώρα110 συμβαίνει να βρισκώμαστε σε μία καμπή στην ιστορία της Εκκλησίας, που ο ίδιος ο κομπογιαννίτης γιατρός (δηλαδή ο μη δυνάμενος να θεραπεύση ή να καθοδηγήση σωστά πνευματικός πατήρ) δεν έχει επίγνωσι ότι είναι κομπογιαννίτης. Ο κομπογιαννίτης όμως είναι σε θέση να αναγνωρίση έναν πραγματικό γιατρό, όταν συναντηθή με αυτόν ή όχι; Η απάντησις είναι, ότι, αν έχη πορρωμένη συνείδησι, δεν θα τον αναγνωρίση. Αυτό συνέβη με τον Ιούδα, ο οποίος εγνώρισε μεν τον Χριστόν, αλλά όχι όπως οι άλλοι Απόστολοι. Ο Ιούδας δεν κατάλαβε ποιος ήταν ο Χριστός. Γιατί; Διότι πνευματικά δεν ήταν εν τάξει. Δηλαδή ο Ιούδας απεδείχθη κομπογιαννίτης και ούτε τον εαυτό του μπόρεσε να σώση. 

Σήμερα δίνει η Ορθόδοξη Θεολογία την δυνατότητα σε κάποιον να ανιχνεύση τον πραγματικό γιατρό και να τον διακρίνη από έναν κομπογιαννίτη; Δηλαδή μπορούμε σήμερα να ανιχνεύσωμε τον αληθινό πνευματικό πατέρα, εκείνον που είναι σε θέσι να θεραπεύη, ανάμεσα σε πολλούς άλλους; Ή αλλιώς μπορούμε σήμερα να ανιχνεύσωμε τον άγιο μέσα στο πλήθος; Δύσκολο φαίνεται. Δηλαδή οι Χριστιανοί σήμερα έχουν φθάσει στο σημείο δύσκολα να ξεχωρίζουν τους πνευματικούς γιατρούς από τους κομπογιαννίτες. Και φθάσαμε σ’ αυτήν την κατάστασι, διότι αντικαταστήσαμε την Πατερική Θεολογία με Δυτικού τύπου Θεολογία, με Θεολογία των δογμάτων, με Θεολογία του βιβλίου δηλαδή και όχι εμπειρική, η οποία δεν οδηγεί στην κάθαρσι της ψυχής από τα πάθη. Καταδιώξαμε την Ησυχαστική παράδοσι και την αντικαταστήσαμε με τα δόγματα ή με την ηθική (ευσεβισμό). Και αυτό συνέβη από τους χρόνους μετά την Ελληνική Επανάστασι του 1821, με πρωταίτιο τον Αδαμάντιο Κοραή. 

Read More ->>

Πως οι Πατέρες αντιμετώπισαν τους αιρετικούς

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΝ : 

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΙΡΕΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΩΣ ΟΙ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΟΥΣ  ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΑΝ 

Κεφάλαιον 61

Όταν κάποιος φθάση στην θέωσι, ξαναζή όλες τις φάσεις της Αποκαλύψεως (Μεταμόρφωσι -Πεντηκοστή), που σημαίνει ότι ο θεούμενος ξαναζή όλες τις αλήθειες που απεκαλύφθησαν στους Αποστόλους. Τότε διαπιστώνει εμπειρικά ότι η Ορθόδοξη Θεολογία έχει χαρακτήρα κυκλικό και ότι ο κύκλος έχει ως πυρήνα την Ενσάρκωσι. Ο πυρήνας είναι ο σαρκωμένος Λόγος. Αυτό είναι ένα κυκλικό φαινόμενο, που έχει έναν πυρήνα ή, αν θέλετε, ένα ελικοειδές φαινόμενο, που έχει έναν άξονα και αυτός ο άξονας είναι ο σαρκωμένος Λόγος. Βλέποντας τον Λόγο βλέπομε τον Πατέρα εν Πνεύματι Αγίω. Βλέποντας τον Λόγο βλέπομε την Εκκλησία. Βλέποντας τον Λόγο βλέπομε την Κοινωνία των Αγίων. Βλέποντας τον Λόγο βλέπομε όλα τα Μυστήρια της Εκκλησίας.

Χωρίς της θεωρία αυτού του πυρήνα δεν βλέπει κανείς σωστά τα πράγματα. Όταν ο άνθρωπος φθάση σ’ αυτόν τον πυρήνα κατά την εμπειρία της θεώσεως, τότε, επειδή φθάνει να του έχη αποκαλυφθή πάσα η αλήθεια, γίνεται απλανής περί τα θεία113. Και επειδή η αποκάλυψις περί των θείων Μυστηρίων είναι η ίδια σε όλους τους θεουμένους, γι’ αυτό υπάρχει ταυτότης διδασκαλίας σε όλους τους θεουμένους. Αυτή είναι η Πατερική παράδοσι, στην οποία όλοι οι Ορθόδοξοι αναφέρονται.

Όταν κάποιος αποκοπή από αυτόν τον πυρήνα της εμπειρίας και από αυτήν την διδασκαλία, ακόμη και από την ιστορία αυτής της διδασκαλίας, είναι αδύνατο να μην πέση σε αίρεσι, εάν προσπαθήση να θεολογήση. Το ότι θα πέση είναι αναπόφευκτο. Αν όχι σε αίρεσι, τουλάχιστον σε παρερμηνεία, είτε της Αγίας Γραφής είτε της Ιεράς Παραδόσεως.

Read More ->>

Περί της Μεσαιωνικής φιλοσοφίας

Περί της Μεσαιωνικής φιλοσοφίας και της Σχολαστικής Θεολογίας. 

Κεφάλαιον 62

Εμείς ξέρομε ότι μέσα στην Ορθόδοξη Παράδοσι έχωμε να κάνωμε με την Ελληνική και Ρωμαϊκή φιλοσοφία και ότι δεν έχομε καμμία άλλη φιλοσοφική εξέλιξι. Στην Δύσι όμως έχουν μία ξεχωριστή φιλοσοφική παράδοσι, την οποία ονομάζουν Μεσαιωνική φιλοσοφία, η οποία είναι η φιλοσοφία όπως ανεπτύχθη από τους Γερμανούς κατακτητές της Ευρώπης (Νορμανδούς, Φράγκους, Γότθους, Σάξονες, Λογγοβάρδους κλπ.). Οι ασχολούμενοι με αυτήν είναι οι λεγόμενοι Σχολαστικοί θεολόγοι του Δυτικού Μεσαίωνα. Εμείς τους λέμε Λατίνους. Είναι οι Φράγκοι, που λέγαμε παλαιότερα και τώρα τους ονομάζουμε Ευρωπαίους. 

Αυτοί οι κατακτηταί της Δυτικής Ρωμηοσύνης έχουν μία ειδική θεολογική παράδοσι, που λέγεται Σχολαστική και η οποία έχει μία ειδική φιλοσοφική παράδοσι, που λέγεται Μεσαιωνική φιλοσοφία. Με αυτό το όνομα αναφέρεται στα διδακτικά εγχειρίδια της ιστορίας της φιλοσοφίας. Αυτά τα διδακτικά εγχειρίδια δεν ασχολούνται με την Θεολογία των Πατέρων της Ανατολής, παρά μόνον με εκείνην των Πατέρων της Δύσεως, την οποία διδάσκουν όπως οι Φράγκοι κατάλαβαν την Θεολογία. Οπότε, εφ’ όσον εμείς γίναμε αιρετικοί για τους Φράγκους, γι’ αυτό και μείναμε έξω από την ιστορική εξέλιξι και της θεολογίας και της φιλοσοφίας, μετά το Σχίσμα των Εκκλησιών.

Read More ->>

Πως οι Πατέρες θεολογούν

Πως οι Πατέρες θεολογούν

Κεφάλαιον 63

Στην Ορθόδοξη Παράδοσι όμως οι Πατέρες πως θεολογούν; Οι Πατέρες πρώτον επικαλούνται την Αγία Γραφή για να υποστηρίξουν την διδασκαλία της Εκκλησίας. Επί πλέον όμως επικαλούνται και την εμπειρία των ζώντων θεουμένων, όταν εμφανισθή μία αίρεσις. Όταν εμφανίσθηκε η αίρεσις του Αρείου, οι Πατέρες επεκαλέσθησαν και την εμπειρία των θεουμένων που ζούσαν κατά την εποχή της Αρειανικής διαμάχης. Έτσι έχομε δύο ειδών επιχειρήματα. Για να είναι όμως κάτι Ορθόδοξο, πρέπει αυτό τα δύο να είναι συμβατά μεταξύ τους είτε να ταυτίζωνται είτε να είναι αλληλοσυμπληρούμενα. Όχι αλληλοσυγκρουόμενα. Η βασική επιχειρηματολογία πηγάζει από την Αγία Γραφή. Η επισφράγισις όμως της επιχειρηματολογίας αυτής καθώς και η επιβεβαίωσις της γνησιότητός Της γίνονται πάντοτε βάσει της κατατεθειμένης εμπειρίας των Πατέρων και των κεκοιμημένων Αγίων της Εκκλησίας, καθώς και της εμπειρίας των ζώντων Αγίων της εποχής κατά την οποία εμφανίζεται μία αίρεσις. 

Το ίδιο όμως συμβαίνει σε κάθε επιστήμη. Π.χ. στην Αστρονομία, αν διαβάσωμε τα Κινεζικά χειρόγραφα, θα δούμε ότι την 12η Ιουλίου 1054 έγινε μία μεγάλη έκρηξις στο σύμπαν, την οποία οι Κινέζοι αστρονόμοι μπόρεσαν και κατέγραψαν. Επί δύο εβδομάδες έβλεπαν το φως από την έκρηξι αυτή. Εδώ δηλαδή έχομε ένα Κινέζικο σύγγραμμα, το οποίο αναφέρει αυτό το γεγονός. Εμείς σήμερα το διαβάζομε και μπορούμε να πούμε «κουραφέξαλα…»! 117 Όμως οι σημερινοί αστρονόμοι πιστοποίησαν ότι πράγματι συνέβη τότε αυτή η έκρηξις (μία σουπερνόβα), το δε αποτέλεσμά της ήταν ένα νεφέλωμα που του έδωσαν το όνομα Crab Nebula. Εδώ δηλαδή βλέπομε ότι έχομε μία κατατεθειμένη γραπτή μαρτυρία για ένα φαινόμενο, το οποίο επιβεβαιώνεται από την εμπειρία των σημερινών αστρονόμων. 

Read More ->>

Τα θεμέλια της εμπειρίας της θεώσεως

Τα θεμέλια της εμπειρίας της θεώσεως 

Κεφάλαιον 64

Ποια είναι τώρα τα θεμέλια της εμπειρίας της θεώσεως; Από εμπειρικής απόψεως η διάκρισις μεταξύ ουσίας και ενεργείας στο Θεό βασίζεται στο γεγονός ότι ο ορώμενος, δηλαδή ο Λόγος, είναι η φυσική πηγή της δόξης του Θεού, στην οποία ο άνθρωπος μετέχει κατά χάριν, καθώς και στο ότι ο άνθρωπος δεν γίνεται ποτέ κατά την μέθεξι κατά φύσιν θεός, αλλά μόνο κατά χάριν θεός. Η μέθεξις στην Θεία δόξα είναι ένα δώρο στον άνθρωπο από τον Θεό. Αυτό είναι το ένα βασικό θεμέλιο κάθε εμπειρίας θεώσεως. Το άλλο θεμέλιο είναι ότι δεν είναι το ίδιο η δόξα του Λόγου και η ουσία του Λόγου. Μετέχοντας κανείς στην δόξα του Λόγου δεν μετέχει και στην ουσία του Λόγου. Μετέχει δηλαδή κανείς στην ενέργεια του Λόγου, αλλά δεν μετέχει στο είναι του Λόγου.

Αυτός όμως ο Λόγος, που είναι η φυσική πηγή της δόξης, μετέχει στην ουσία του Αρχετύπου, που είναι ο Πατέρας, οπότε η σχέσις του Πατέρα με τον Λόγο είναι μία φυσική και ουσιαστική σχέσις και δεν είναι μία κατά χάριν σχέσις. Διότι, ο Λόγος είναι κατά φύσιν Θεός και όχι κατά χάριν Θεός. Έχει την δόξα από τον Πατέρα κατά φύσιν και όχι κατά χάριν. Ο Πατέρας δίδει την δόξα Του στον Λόγο, αλλά δεν δίδει και την πατρότητά Του στον Λόγο.

Read More ->>

Διάκρισις ουσίας και ενεργείας

Διάκρισις ουσίας και ενεργείας 

Κεφάλαιον 65

Ποια τώρα είναι η διαφορά μεταξύ της φιλοσοφικής διακρίσεως ουσίας και ενεργείας, και της Πατερικής διακρίσεως ουσίας και ενεργείας; 

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετώπισε η αρχαία Εκκλησία ήταν η φιλοσοφία του Αριστοτέλους και ειδικότερα η διδασκαλία του Αριστοτέλους περί εντελεχείας. Αυτή λέγει ότι σε κάθε μεταβλητό υπάρχει το δυνάμει και το ενεργεία. Ο σπόρος π.χ. είναι δυνάμει δένδρο. Οπότε ο σπόρος δεν είναι τέλειος, αλλά ατελής. Ο σπόρος γίνεται τέλειος, όταν φυτεύεται, ποτίζεται, αυξάνει και αναπτύσσεται σε δένδρο. Η τελειοποίησις του σπόρου είναι η δενδροποίησίς του. 

Σε όλα τα μεταβλητά υπάρχει κατά τον Αριστοτέλη αυτή η εντελέχεια, οπότε τελειοποιείται το μεταβλητό μεταβαίνοντας από το δυνάμει στο ενεργεία. Και αυτό ο Αριστοτέλης το παρετήρησε σε όλα τα μεταβλητά. Ξεχώρισε τα αμετάβλητα από τα μεταβλητά, ξεχώρισε δηλαδή τα μετά τα φυσικά, στα οποία δεν υπάρχει αυτή η αλλαγή από το δυνάμει στο ενεργεία, τα οποία γι’ αυτό είναι και αμετάβλητα. Είναι δε αμετάβλητα, διότι είναι τέλεια κατά την φύσι τους. Και γιατί είναι τέλεια κατά την φύσι τους; Διότι δεν είναι φυσικά, δεν αλλάζουν. 

Read More ->>

Περί της υπάρξεως του Θεού και δημιουργίας Κόσμου

Περί της υπάρξεως του Θεού και περί της δημιουργίας του κόσμου 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 66

Αυτό το θέμα είναι συνυφασμένο, κατά κάποιο τρόπο, αλλά συγχρόνως και ανεξάρτητο, από το φιλοσοφικό πρόβλημα περί της υπάρξεως του Θεού. Το φιλοσοφικά επιχειρήματα των ειδωλολατρών εναντίον της υπάρξεως του Χριστιανικού Θεού ήταν τα ίδια με τα φιλοσοφικά επιχειρήματά τους εναντίον του δόγματος περί δημιουργίας.

Έλεγαν δηλαδή οι ειδωλολάτρες: Οι Χριστιανοί λένε ότι υπάρχει Θεός δημιουργός και ότι ο Θεός αυτός είναι τέλειος. Αλλά, εάν ο Θεός ήταν τέλειος, τότε τι ανάγκη είχε ο Θεός να δημιουργήση τον κόσμο; Η δημιουργία του κόσμου αποδεικνύει φιλοσοφικά ότι ο Θεός χωρίς τον κόσμο είναι διαφορετικός από τον Θεόν με τον κόσμο. Διότι, αν ο Θεός ήταν τέλειος και τελείως ευδαίμων με τον εαυτό Του, είχε δηλαδή αυτοαγάπη – αν χρησιμοποιήσωμε βέβαια χριστιανικά κατηγορήματα περί αγάπης – δεν θα είχε ανάγκη να δημιουργήση τον κόσμο. Αλλά, επειδή δεν είναι τέλειος, γι’ αυτό φαίνεται ότι δημιούργησε τον κόσμο. Αυτή η χρήσις των φιλοσοφικών επιχειρημάτων εναντίον της Χριστιανικής πίστεως βασίσθηκε στην φιλοσοφική διάκρισι μεταξύ της ουσίας και ενεργείας στον Θεό.

Read More ->>