Ἁγίου Ἀνδρέου Κρήτης ΜΕΓΑΣ ΚΑΝΩΝ

Ἁγίου Ἀνδρέου Κρήτης
ΜΕΓΑΣ ΚΑΝΩΝ

«Ψυχή μου, ψυχή μου, ἀνάστα, τί καθεύδεις;»

Εἰσαγωγή, νεοελληνικὴ ἀπόδοσις, σχόλια:
Μητροπολίτης Νέας Σμύρνης Συμεών

ᾨδαί [Α] [Β] [Γ] [Δ] [Ε] [Ϛ] [Κοντάκιον] [Μακαρισμοί] [Ζ] [Η] [Θ]

[Πρόλογος] [Εἰσαγωγή]

---

Πρόλογος

Ὁ Μέγας Κανών, ποὺ συνέθεσε ὁ ἅγιος Ἀνδρέας ὁ Ἱεροσολυμίτης, ἀρχιεπίσκοπος Κρήτης κι ἕνας ἀπ᾿ τοὺς πιὸ ἐξέχοντες ἐκπροσώπους τῆς ἐκκλησιαστικῆς ποιήσεώς μας, εἶναι ἕνας ἀπὸ τοὺς πιὸ ὑπέροχους καὶ περισσότερο γνωστοὺς ὕμνους στὸ ἐκκλησιαστικὸ πλήρωμα. Ψάλλεται τμηματικὰ τὶς τέσσερις πρῶτες ἡμέρες τῆς Καθαρῆς Ἑβδομάδας καὶ ὁλόκληρος τὴν Πέμπτη τῆς ε´ ἑβδομάδας τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Ἀποτελεῖ ἕνα ἐγερτήριο σάλπισμα ποὺ ἀποβλέπει στὸ νὰ φέρει τὸν ἄνθρωπο σὲ συναίσθηση τῆς ἁμαρτωλότητάς του καὶ νὰ τὸν ὁδηγήσει μέσα ἀπὸ τὴ συντριβὴ καὶ τὴ μετάνοια κοντὰ στὸν Θεό.

Ὁ Μέγας Κανὼν εἶναι ὕμνος βαθιᾶς συντριβῆς καὶ συγκλονιστικῆς μετανοίας. Ὁ ἄνθρωπος, ποὺ αἰσθάνεται τὸ βάρος τῆς ἁμαρτίας· ποὺ γεύεται τὴν πικρία τῆς μακριὰ ἀπὸ τὸν Θεὸ ζωῆς· ποὺ κατανοεῖ τὶς τραγικὲς διαστάσεις τῆς ἀλλοτριώσεως τῆς ἀνθρώπινης φύσεως στὴν πτώση καὶ τὴν ἀποστασία της ἀπὸ τὸν Θεό, συντρίβεται. Κατανύσσεται. Ἀναστενάζει βαθιὰ καὶ ξεσπᾶ σὲ θρῆνο γοερό. Ἕναν θρῆνο ὅμως ποὺ σώζει, διότι ἀνοίγει τὸν δρόμο τῆς μετανοίας. Τὸν δρόμο ποὺ ἐπαναφέρει τὴν ἀνθρώπινη ὕπαρξη κοντὰ στὸν Θεό, τὴν πηγὴ τῆς ἀληθινῆς ζωῆς καὶ τὸ πλήρωμα τῆς ἄρρητης χαρᾶς καὶ εὐφροσύνης.

Read More ->>

1.Αγιος Νικόλαος Πλανάς - Πρόλογος

Η ΙΣΤΟΡΙΑ γιά τή σύνταξη τής βιβλιογραφίας τοΰ παπα - Νικόλα Πλανά ξεκίνησε άπό την έπιθυμία μας νά παρουσιάσουμε τήν αθηναϊκή περιπέτεια, κατά τούς νεότερους χρόνους, άπό μιά άλλη πλευρά ϊσως λιγότερο γνωστή στόν πολύ κόσμο. Επειδή, μετά τήν κατάληψη τής Αθήνας άπό τούς Τούρκους τό 1456 έως καί τίς μέρες μας δέν είχαν έλθει στό φως τής δημοσιότητας κάποιες άλλες, ένδιαφέρουσες πτυχές τοΰ βίου των κατοικούν καί τής πόλης των Αθηνών.

Έτσι συγγράψαμε τή ζωή καί τήν τραγική θανή τής «Φιλοθέης Μπενιζέλου» (1522-1586), δίδοντας ταυτόχρονα καί όλα τά δραματικά περιστατικά καί τό κλίμα τής έποχής εκείνης μέ μιά εύληπτη μυθοπλαστική άφήγηση πού ζωνταντεύει πρόσωπα, συγκρούσεις καί ήρωϊσμούς τοΰ παρελθόντος, ώσάν νά διαδραματίζονται στις μέρες μας.

Στή συνέχεια διηγηθήκαμε μέ τόν ϊδιο, παραστατικό καί χρονογραφικό τρόπο τή σύντομη βιοπάλη, τήν τόλμη καί τόν τραγικό άποκεφαλισμό τοΰ δεκαοχτάχρονου κηπουροΰ τής Αθήνας Μιχαήλ Μπακνανά (1753-1771). Καί περιγράψαμε ολη έκείνη τή μυστική, πυρετική προετοιμασία -πνευματική, κοινωνική καί πολιτική  πριν τά Όρλωφικά. Καθώς καί τά οδυνηρά χρόνια περί τήν κατάρρευση τής Τουρκοκρατίας στήν Αθήνα.

Read More ->>

2. Από τό συναξάρι μιας πανάρχαιας φαμελιάς

Το ΕΓΚΩΜΙΟ δόξας καί τιμής τής Νάξου σέ τόσους καί  τόσους δασκάλους, κληρικούς καί φωτισμένους ' άνθρώπους της γιά τήν πίστη καί την άναγνωρισμένη σοφία τους είναι δίκαιο. Καί ιδιαίτερα γιά κείνους πού έλαβαν μέρος στή μεγάλη άναγεννητική προσπάθεια τοΰ Γένους κατά τόν 18ο αιώνα.

Δόξα καί τιμή όμως άνήκει καί στό τέκνο της τόν παπα - Νικόλα Πλανά πού κατάφερε μέ τή ζωή καί τήν άσκητική βίωσή του νά έκφράσει καί πάλι όλο έκεΐνο τό πνεύμα τής παράδοσης καί τής ιστορίας τής Νάξου. Καί ν’ άφήσει τά ίχνη τής παρουσίας του βαθιά χαραγμένα, κυρίως στήν πρωτεύουσα τού νέου έλληνικού κράτους, τήν Αθήνα.

Στό πρόσωπο τοΰ παπα-Νικόλα, μετά τό Δωρόθεο Τζιώτη, τό Βασίλειο Κυδωνιέα, τό Νικόδημο Αγιορείτη τόν Κύριλλο Διασίτη καί τούς άλλους φωτισμένους μοναχούς, γέροντες, διδάχους καί δασκάλους, ξανάζησε ζείδωρη καί άκμαία, γιά μισό αιώνα, ή πνευματική άποκάλυψη τής πίστης καί τής έκκλησιαστικής διάρκειας.

Read More ->>

3. Στάδιο δοκιμασίας καί δράματος

ΕΝΑ ΔΕΚΑΟΧΤΑΧΡΟΝΟ άγόρι τής Νάξου, τήν έποχή πού  ζοΰσε ό Νικόλας Πλανάς, ήτανε συνήθειο νά δουλεύει  ώς ναύτης, ώς άγρότης, ώς εργάτης ή τεχνίτης μαθητευόμενος μέ όλες τίς άξιώσεις τής εργασίας καί τής άμοιβής. Ή ήτανε σπουδαστής -λίγες περιπτιόσεις υπήρχαν στή Σχολή Αγίου Γεωργίου Γρόττας, μέ κάποιες όμως συγκεκριμένες βλέψεις καί προϋποθέσεις

Ήταν δηλαδή άντρας σωστός καί δοκιμασμένος πού εϊτε στή Χώρα εργαζόταν εϊτε ατούς άγρούς εϊτε στή θάλασσα, άποκτοΰσε μέ τόν ίδρωτα του τά πρός τό ζήν.

Απ’ αύτό τό ρόλο δέν μπορούσε νά ξεφύγει καί ό Νικόλας. Χρειαζόταν καί κείνος κάποιο κοινωνικό ένδυμα γιά νά ντυθεί. Καί όχι δωρεάν, άλλά μέ τό μόχθο νά προσφέρει τίς ίκανότητές του γιά προκοπή καί πόρεψη.

Read More ->>

4. Θεληματάρης τού θεοΰ καί της Αθήνας

ΟΣΟ ΠΕΡΝΟΥΣΕ ό καιρός ή όρφανεμένη από πατέρα φαμελιά τής κυρα-Αύγουστίνας έβρισκε τόν εαυτό της καί τό δρόμο της. Κανένας πανικός, καμιά ανησυχία πιά δέν θόλωνε τή γαλήνη τοΰ σπιτιού καί την πίστη τους. Σιγά-σιγά όλα τακτοποιόντουσαν. Καί τά σημάδια έδειχναν ότι ή ζωή θά προχωρούσε σέ καλύτερες μέρες.

Ένα πλήθος νησιώτες άπό τή Νάξο, εξάλλου, πού είχαν εγκατασταθεί στοϋ Ψυρρή, στό Γαλάτσι, στό Πολύγωνο καί στην Πλάκα, έρχονταν συχνά στό σπίτι των Πλανάδων νά τούς κάνουν βίζιτα. Νά μιλήσουν γιά τό νησί, γιά τούς άνθρώπους καί τά πηγαινέλα τους. Καί νά βοηθήσουν ακόμα κάποια προβλήματα στή λύση τους. Δέν πέρασε μάλιστα πολύς καιρός καί ή κυρα-Αύγουστίνα δέχτηκε νά στεφανώσει τή θυγατέρα της Σουσάνα μ’ ένα καλό νέο άπό τόν Πειραιά, τόν Ιωάννη Μετοχαράκη. Γι’ αύτό τό σκοπό ταξίδεψε καί στή Νάξο κάμποσες φορές καί τακτοποίησε τά περιουσιακά ζητήματα. Υπόγραψε προικοσύμφωνα καί τ’ άλλα, τά άναγκαϊα καί τά πρέποντα γιά τήν εξασφάλιση τοΰ παιδιού της.

Ό Νικόλας στό μεταξύ δέ στεκόταν άπραγος. Στήν άρχή έφευγε σέ μακρινούς μοναχικούς περίπατους. Καί έπισκεπτόταν έκκλησίες καί μοναστήρια. Συνδιαλεγόταν μέ φωτισμένους κληρικούς, θεολόγους καί μοναχούς. Καί κέρδιζε καθημερινά σέ γνώση καί ώριμότητα. Συχνότερα όμως παρακολουθούσε έσπερινούς κι άλλες άκολουθίες, παίρνοντας μέρος πότε στό άναλόγιο καί πότε μέσα στό Ιερό στις διά-φορες χρείες των ιερέων.

Read More ->>

5. Στον Άι-Γιάννη τού Άγρού

ΑΝ ΚΑΙ ΚΑΤΕΙΧΕ τήν ψυχή τοΰ παπα-Νικόλα ό πόνος για τό άδικο κακό πού τοΰ έκαναν, νά τόν διώξουν  δηλαδή άπό τόν Άι-Παντελεήμονα, εντούτοις, και . στή νέα θέση του έξακολοΰθησε μέ τήν ίδια φροντίδα καί τόν ίδιο ζήλο τήν παπαδοσύνη του.

Δίχως νά γνοιάζεται τόν έαυτό του άσκοΰσε τά ποιμαντικά του διακονήματα. Δέν τόν έμπόδιζαν καιρικές συνθήκες ούτε άνθρώπινες ματαιότητες καί πονηριές. Κατά βάθος δέν μπέρδευε τίς πρόσκαιρες δυσαρέσκειες μέ τόν υψηλό προορισμό πού υπηρετούσε.

Έτσι, είχε τό κουράγιο κανονικά καί πάλι νά έκτελεΐ τά ένοριακά χρέη του, νά πηγαίνει στόν Άγιο Έλισσαίο καί νά άγρυπνεί στά ξωκκλήσια τής Αθήνας. Συχνά όμως συναντούσε καί τόν παπα-Γρηγόρη, τό φίλο καί προστάτη του, μέ τόν όποίον καθόταν ώρες καί κουβέντιαζε.

Αύτό έκανε καί τήν Παρασκευή, 4 Αύγούστου τού 1887, παραμονές τής Μεταμόρφωσης τοΰ Σωτήρος 'Ως τέλειωσε ό έσπερινός, ό παπα-Γρηγόρης έγνεψε στόν παπα-Νικόλα νά τόν άκολουθήσει. Καί τράβηξαν κι οι δυό γιά τό σπιτάκι τοΰ καλού ποιμένα, όπου θά ζύγωναν οί ψυχές τους καί θ’ άνοιγαν τούς κρουνούς των αισθημάτων τους.

Κάθισαν στό μικρό κήπο τής αύλής, άπολαμβάνοντας τό γλυκό, αύγουστιάτικο άπόβραδο.

 -Λοιπόν, είσαι ευχαριστημένος; άνοιξε πρώτος τήν κουβέντα ό παπα-Γρηγόρης.

Ό παπα-Νικόλας πού περίμενε αυτή τήν ερώτηση δέν άποκρίθηκε, μά κούνησε τό κεφάλι του αινιγματικά

Read More ->>

6. Ή ευλογημένη ακολουθία τού παπακαλόγερου Πλανά

ΒΡΙΣΚΟΜΑΣΤΕ στό τέλος τοΰ δέκατου ένατου καί στις άρχές-άρχές τοΰ εικοστού αιώνα. Ή ασυλλόγιστη περιπέτεια τοΰ πολέμου τής Ελλάδας μέ τούς Τορκους στά 1897 πού έφερε τή γελοιοποίηση καί τή συμφορά, είχε ταράξει συθέμελα τό Έθνος. Καί ή γενική ηττοπάθεια στίς καρδιές των Ελλήνων είχε προστεθεί ώς συνέχεια στή θλίψη καί ατόν άβάσταχτο πόνο άπό τό θάνατο τοΰ Χαρίλαου Τρικούπη πού συνέβηκε εύτύς.

Βαθιά πικραμένος τότε καί σέ μιά έξαρση πατριωτισμού καί άγάπης, άνάμεσα στ’ άλλα ό Παπαδιαμάντης έγραψε:

«Πώς κατεβλήθη εις έδαφος ή δρΰς ή γιγαντόσωμος, ής ή κορυφή ύπερεΐχεν όλων των δένδρων τοΰ δάσους καί ής οί κλάδοι παρεΐχον σκιάν καί καταφύγιον είς χιλιάδας άνδρών; Πώς έντός μιας έβδομάδος άνηρπάγη άφ’ ημών άνήρ, όμοιον τοΰ οποίου πρό πολλών αιώνων δέν είχεν παραγάγει ή Ελλάς;».

Καί ώς νά μήν έφταναν όλα αύτά, τό Φεβρουάριο τοΰ επόμενου χρόνου, στά 1898 ήρθε καί ή άπόπειρα δολοφονίας έναντίον τοΰ βασιλια Γεωργίου τοΰ Α' στή Λεωφόρο Συγγροΰ, γιά ν’ αύξηθεϊ, έτσι, άκόμα περισσότερο ή επικίνδυνη άτμόσφαιρα καί ή δυσαρέσκεια τοΰ λαοΰ στίς μέρες έκείνες.

Read More ->>

7. Ό φίλος τοΰ Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

ΩΣ ΕΔΡΑΙΩΘΗΚΕ στην Αθήνα ό κυρ Άλέκος Παπαδιαμάντης εύτΰς καί μέ τή βοήθεια τοΰ ξαδέλφου του Μωραϊτίδη, βρέθηκε σε παρέες συμποτικών φίλων πού σύχναζαν στά ταβερνάκια καί μπακάλικα τά διάσπαρτα τότε μέσα στά στενοσόκακα τής Πλάκας, τοΰ Ψυρρή, τοΰ Μεταξουργείου καί στις άλλες φτωχογειτονιές της Αθήνας.

Ένα άπ’ αυτά, μέ ξεχωριστή σημασία μαγαζί, ευρύχωρο όμως καί γεμάτο τραπέζια ήταν καί τό ταβερνομπακάλικο τοΰ Καχριμάνη στήν όδό Σαρρή καί Κραναοΰ, στοΰ Ψυρρή.

«Ή μιά πλευρά του στό βάθος ήταν πιασμένη μέ κρασοβάρελα. Ή άλλη άντίκρυ τους σκεπαζόταν άπό ράφια μέ είδη μπακαλικής. Σ’ αύτή τήν πλευρά βρισκόταν καί ό πάγκος τοΰ μαγαζάτορα, μέ τίς ζυγαριές. Έκέϊ πίσω στεκόταν όρθιος ό Δημήτρης, ό μεγαλύτερος άπ’ τά δύο άδέλφια. Ό άλλος, ό Βασίλης, ήταν γιά νά παίρνει παραγγελίες άπ’ τά τραπέζια».

Read More ->>

8. Τό ύψος της υποταγής

ΗΤΑΝ ΚΥΡΙΑΚΗ, άπολείτουργα τοΰ Αγίου Άνδρέα,  σχεδόν μεσημέρι έξω άπό τό ναό των Άγίιον Άναργύρων στοΰ Ψυρρή. Κι ήταν χειμώνας.

Ο κυρ-Νικόλας Μπούκης πλησίασε τόν Παπαδιαμάντη, ύστερα άπό όρμήνεια τής κυρα-Πολυξένης, τής γυναίκας του καί τοΰ είπε μέ σεβασμό, με συστολή, σχεδόν μέ ντροπή

-Κύριε Άλέκο θά μας έκαμνε μεγάλη ευχαρίστηση νά ερχόσαστε στό σπίτι μας.

-Πάλι; άποκρίθηκε μέ εύγενικό τρόπο έκεϊνος.

-Τό φαγί μας σήμερα δέν είναι τίποτα σπουδαίο. Νά, θά μοιραστούμε τή σούπα πού ’φτιαξε ή Πολυξένη.

-Μά σάς είμαι μπελάς.

-Όχι, όχι, κάθε άλλο. Θά βρίσκονται καί μερικοί άλλοι φίλοι στό τραπέζι, δέν μπορείτε νά λείψετε σείς

-Νά ξέρατε κύρ Νικόλα, τί θά πει μαγκούφης άνθρωπος...

-Μά τί είναι αύτά πού λέτε κύρ Άλέκο. Άφοΰ ξέρετε πόση χαρά μάς δίνετε κάθε φορά πού έρχεστε στό φτωχικό μας.

Read More ->>

9. Οι χαρές

ΟΛΗ ΚΕΙΝΗ τή νύχτα έβρεχε άδιάκοπα. Κόντευε νά σαπίσει ή Αθήνα. Μάλιστα δέν έλεγε νά σταματήσει ούτε τήν άλλη μέρα τό πρωί, χαράματα, όταν ξύπνησε ό παπα-Νικόλας γιά νά πάει νά λειτουργήσει στον Άγιο Αθανάσιο. Τό εκκλησάκι αυτό βρισκόταν κεΐ στό Βρυσάκι, κάτω άπό τόν ίσκιο τής Ακρόπολης.

Ήταν κάτι πολύ δυνατό αυτό πού ένιωθε μέσα του. Ακατανίκητο. Τίς περισσότερες ώρες έπρεπε νά βρίσκεται στό πραγματικό σπίτι του, στήν Εκκλησία. Σ’ όποια Εκκλησία καί αν ήταν αυτή.

«...ήρέσκετο νά ένδιατρίβη συνεχώς εις μικρά παρεκκλήσια είτε τής παλαιάς πόλεως των Αθηνών, περί τήν Άκρόπολιν, είτε και μακραν αυτής εν τοις προαστείοις...».

Καί κανένα έμπόδιο δέν ήταν ποτέ δυνατό νά τόν σταματήσει σ’ αυτή τήν ώθηση τοΰ εαυτού του.

-Είσαι έτοιμη κόρη μου νά ξεκινήσουμε, είπε στή Βικτωρία πού έβλεπε μέσα άπό τό μικρό παράθυρο καί άναλογιζόταν τό πρακτέο

-Μά, γέροντα, δέ βλέπεις τί γίνεται έξω; Δέ μπορεί νά ξεμυτίσει κανένας Πού θά πάμε; Βρέχει συνέχεια.

-Οί άνθρωποι πορεύονται τό δρόμο τους Βικτωρία καί μεϊς τόν έδικό μας. Τοιμάσου νά πηγαίνουμε. Πρέπει νά συντρέξουμε τόν παπά τ’ Άι-Θανάση. Αλλιώς δέ γίνεται

Read More ->>

10. Σ’ ενα δικό του ευλογημένο κόσμο

 

ΟΣΑ ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΑΝ καί όσα επακολούθησαν τής Μικρασιατικής καταστροφής δεν ήταν μόνο δυστυχία,απελπισία καί εξουθένωση. Μά καί μιά ευρύτερη ποσοτική καί ποιοτική άλλαγή στόν πληθυσμό τής Αθήνας.

Τά καράβια πού έρχονταν στήν Μητροπολιτική Ελλάδα: «Ερείπια ξεφορτιόνουν, κουρέλια ξεφορτώνουν, κουρέλια άνθρώπινα, ζωής άχνά άπομεινάρια. Μάτια κατακόκκινα άπό τίς φλόγες πού άντίκρισαν καί άπό τήν άγωνία, τήν κούραση, τό κλάμα».

Ξεφόρτωναν νέο πληθυσμό. Αλλά καί άπορίες, άμφιβολίες, μίση, φόβους, άγωνίες καί νέους προβληματισμούς γιά τή Ρωμιοσύνη.

«Κι άξαφνα έγινε ή Καταστροφή, ήρθαν τά τραγικά γεονότα. Απανωτά. Ήρθαν οί πρόσφυγες. Γέμισε ή Αθήνα άθλιότητα, έσχατη φτώχεια, δυστυχία πού δεν τή φαντάζεται ό άνθρωπος. Τό άπέραντο σπίτι των Ζακχαίων άνοιξε τίς πόρτες του, τά πελώρια δωμάτια γέμισαν προσφυγιά, γέμισαν πόνο».

Έβραζε παντού ή άγανάκτηση, ή οργή, ή σύγχυση. Κι άρχιζε τότε ένα γενικότερο κυνήγι άλλαγών Αλλαγές πολιτειακές. Αλλαγές κυβερνητικές. Ελευθέριος Βενιζέλος. Βασιλιάς Κωνσταντίνος. Διαμαρτυρίες καί κινήσεις. Άναστατώσεις κοινωνικές καί αλλοιώσεις. Ένας κόσμος πέθαινε κι ένας άλλος ερχόταν. Άρχιζε κιόλας νά μετράει ένας άλλος χρόνος Νά γίνονται άλλοι λογαριασμοί γιά πρόσωπα, γεγονότα καί πράγματα.

Read More ->>

11. Δοξαστικό κάλεσμα

Η ΖΩΗ τοϋ παπα-Νικόλα αυτόν τόν καιρό ήταν μιά δοκιμασία. Έχασε τό άγαπημένο πνευματικοπαίδι του, τόν Ήλία. Έφυγε ή μυροφόρα άδελφή Συγκλητική γιά τήν άνω Ιερουσαλήμ καθώς καί ό Διονύσιος. Κι αύτός ό Μωραϊτίδης, άφοΰ έκάρη μοναχός μέ τό όνομα Ανδρόνικος, κοιμήθηκε στή Σκιάθο.

Εξάλλου τά γηρατειά άρχισαν πιά νά βαραίνουν. Βέβαια άπό καιρό είχε κοντά του μόνιμο αμαξά γιά νά τόν μετακινεί, τόν Παναγιώτη. Εντούτοις τά πόδια του τόν βασάνιζαν άπό τούς πόνους, επειδή παρ’ όλα αυτά έξακολουθοΰσε νά οδοιπορεί, νά ελεεί καί νά αγιάζει τούς άνθρώπους τής Αθήνας, όπου τόν καλοΰσαν.

«Τήν εσπέραν ώδεύομεν όμοϋ άνά τήν άμπελόφυτον πεδιάδα, άπερχόμενοι είς τόν ναΐσκον τοϋ Αγίου Ίωάννου τοϋ Θεολόγου. Έτελεΐτο εκεί μικρά πανήγυρις. Έμελλε νά γίνει παννυχίς άπό τής ένάτης ώρας μέχρι τής τρίτης τοϋ όρθρου· είτα μετά δίωρον διάλειμμα, θά έτελεΐτο λειτουργία...».

Τίς μέρες οπού γιόρταζαν τά ξωκκλήσια καραβάνια άπό γυναίκες, γέροντες καί παιδιά, συνέχιζαν νά τόν άκολουθοΰν περπατώντας μέσα άπό άγρούς, περιβόλια, λιόδεντρα, άμπέλια καί βοσκοτόπια άπό τίς πλαγιές τοϋ 'Υμηττοϋ ίσαμε τήν Πεντέλη ή τούς άνοιχτούς έρημότοπους τής Καλλιθέας, τής Νέας Σμύρνης καί των Τζιτζιφιών.

Read More ->>

12. Μνήμες ιερές καί ζωντανές

Ό παπα-Πλανάς είχε συγγενείς στην Αθήνα -θείες, ξαδέλφια καί άνήψια. Απόκτησε όμως καί άλλους κατοπινά άπό τή μεγάλη οικογένεια τής νύφης του Μαριγώς Δεκουλάκου.

"Ολους αύτούς τούς επισκεπτόταν συχνά στά σπίτια τους στην όδό Κλάδου, Καλλιδρομίου, Ασκληπιού, Μαυρομιχάλη, Πετμεζά, Δράκου γιά νά τούς εύλογήσει, νά άναπαυθεΐ ή καί νά λύσει πνευματικά προβλήματα μέ τήν προφητική ικανότητα τής άγαθότητας.

Εξάλλου άνάμεσα σ’ αύτούς βρίσκονταν καί κείνοι οι όποιοι μέ στοργή είχαν μεγαλώσει τό γιό του Γιάννη.

Ώς κοιμήθηκε τό 1932 ό παπα-Νικόλας κι άφοΰ πέρασαν 43 χρόνια άπό τότε, δυό γυναίκες άπ’ αύτούς τούς συγγενείς ένα καλοκαιριάτικο δειλινό, Ιούλιο τού 1975, παρουσιάστηκαν στόν Άι-Γιάννη τού Αγρού, κρατούντας στά χέρια τους μιά τσάντα Ζήτησαν νά δούν τόν έφημέριο. Αλλά έκεΐνος άπουσίαζε. Καί τότε ό νεωκόρος κυρ-Κώστας ζήτησε νά μάθει τί τόν ήθελαν. Εκείνες τού άποκρίθηκαν ότι έπιθυμοΰσαν νά παραδώσουν στόν προϊστάμενο τού ναού κάποια λείψανα πού είχε άλλοτε στην κατοχή του ό παπα-Νικόλας.

Read More ->>

1. Πρόλογος

Ό συγγραφέας, π. Άνδρέας Θεοφιλόπουλος

Ό π. Ανδρέας, κατά κόσμον Χαράλαμπος Θεοφιλόπουλος. τού Ίωάννου καί της Σταθούλας, γεννήθηκε στό χωριό Λογγανίκος τής Λακωνίας στις 16 Φεβρουάριου τού 1916.

Ό Γέροντας προσήλθε στό Άγιον Όρος τό 1933 (σέ ηλικία 17 έτών). Έκεΐ ήδη μόναζε ό κατά σάρκα άδελφός του μοναχός Παντελεήμων στην Κερασιά, περιοχή άνω των Κατουνακίων. όπου έκάρη μοναχός στό Κελλί τού Τιμίου Προδρόμου. Έκεί παρέμεινε περίπου δέκα χρόνια, μέχρι τό 1942. Αύτή τήν περίοδο έμπλοότισε τις γνώσεις του «παρά τους πόδας» τού Γέροντος Γερασίμου Μικραγιαννανίτου.

«Αργότερα  μόνασε με τον Γέροντα του Ιωακείμ (ό όποίος έκάρη μοναχός άπό τόν γερο-Όνούφριο τόν Διαβαστή στό γνωστό Κελλί της Παναγούδας) καί τόν παραδελφό του Θεόδωρο στό Ίβηρίτικο κελλί των Αγίων Θεοδώρων, πού άπέχει άπ τις Καρυές μια ώρα μέ τα πόδια (καταγκρεμισμένο δυστυχώς σήμερα). Πορίζονταν τά προς τό ζήν. όπως περίπου όλοι οί κελλιώτες. άπ' τήν κτηματοκαλλιεργητική παραγωγή καί άπ τό εργόχειρό τους, που ήταν ή κατασκευή ξύλινων γουδιών μέ χειροκίνητο τόρνο.

Read More ->>

2.Αγιορείτες Άγιοι

Ό ιερός Άθωνας στη Μητέρα Εκκλησία, έκτος άπό τούς άμέτρητους Αγίους τών όποιων τά ονόματα δέν γνωρίζουμε καί ένα μέρος αναφέρουμε στη μελέτη αύτή. άπέδωκε πλήθος άλλων γνωστών καί έπωνύμων Αγίων. Όσιομαρτύρων καί όσιων θεοφόρων Πατέρων, όπως είναι:

Μεγίστης Λαύρας

Ό άγιος Πέτρος ό Αθωνίτης, ό άγιος Αθανάσιος, ό κτίτορας τής μονής αυτής. Ό άγιος Ιωάννης ό Κουκουζέλης. Ό άγιος Γρηγόριος ό Δομέστιχος. Ό άγιος Γρηγόριος ό Παλαμάς. Ό άγιος Γρηγόριος ό Βυζάντιος. Ό άγιος Μάξιμος ό Καυσοκαλύβης. Ό άγιος Νήφων, ό άγιος Νείλος ό Μυροβλύτης, ό όσιος Ακάκιος ό νέος καί ιδρυτής τής Σκήτης τών Καυσοκαλυβίων, ό όσιομάρτυς Παχώμιος, ό όσιομάρτυς Ρωμανός, ό όσιομάρτυς Νικόδημος, ό όσιομάρτυς Δαμασκηνός, ό έκ Μοσχόβου ίερομάρτυς παπαΚωνσταντΐνος. ό όσιος Γερόντιος ιδρυτής τής Σκήτης Αγίας Άννης, ό όσιος Σωφρόνιος, τού οποίου ό βίος είναι όμοιος μέ τό βίο τού αγίου Αλεξίου, «τού άνθρώπου τού Θεού». Ό όσιομάρτυς Μακάριος, ό όσιομάρτυς Νικόδημος Αγιαννανίτης. ό όσιομάρτυς Κοσμάς, ό όσιομάρτυς Λουκάς, ό όσιομάρτυς Ίλαρίων, ό όσιομάρτυς Νικήτας, ό όσιομάρτυς Δαυίδ, ό όσιομάρτυς Παύλος, ό όσιομάρτυς Νεκτάριος, οί σοφοί διδάσκαλοι τής έρήμου ιερομόναχοι: Διονύσιος ό ρήτωρ καί Μητροφάνης, οί πρώτοι οίκήτορες τής Μικράς Αγίας ’Άννης, κι ό τελευταίος άγιος Σάββας, που κοιμήθηκε στη νήσο Κάλυμνο τό 1948, άπό την Άγιάννα τού Αγίου Όρους προήρχετο καί χρημάτισε μαθητής τού αγίου Νεκταρίου, Επισκόπου Πενταπόλεως.

Read More ->>

3. Ή προσφορά τού Αγίου Όρους

Έκτος από τους Αγίους που πρόσφερε στην Εκκλησία τό Άγιον Όρος, εξίσου μεγάλη είναι ή προσφορά του

α) στην Κοινωνία τών ανθρώπων, με τό δημοκρατικό του πολίτευμα καί τόν θαυμάσιο τρόπο αλλαγής φρουράς τής εξουσίας αύτού με ωραία σειρά καί ευταξία. Μέ τόν τρόπο αυτόν δίνει στην Κοινωνία ένα ζωντανό υπόδειγμα καλής πολιτικής διακυβερνήσεως σ’ όλους τους λαούς τής γής, χωρίς άντεγκλήσεις καί έριδες (’Ίδε Καταστατικό Χάρτη Αγίου Όρους, περί διοικήσεως καί αλλαγής Ίεράς Επιστασίας).

β) στό Γένος μας· ή προσφορά αυτή είναι μεγάλη, τόσο πνευματική όσο καί ύλική:

1.        Τό Άγιον Όρος, από τήν προχριστιανική ακόμη εποχή, οί Έλληνες τό θεωρούσαν σάν «ιερό βουνό» καί πολλοί φιλόσοφοι ανέβαιναν στήν κορυφή του κι απ’ εκεί μελετούσαν τά άστρα, έβλεπαν τή φύση καί δίδασκαν πολύ ωφέλιμα πράγματα στους άλλους ανθρώπους, όταν γύριζαν πάλι στον κόσμο.

Read More ->>

4. Ή πρωτεύουσα τού Αγίου ’Όρους

Ή αρχαία κελλιώτικη Σκήτη τών Καρεών ή Καρύων αποτελεί την έδρα τών Διοικητικών Αρχών τού Αγίου Όρους καί κατοικείται κυρίως άπό Κελλιώτες που μένουν στά γύρω καί μέσα Κελλιά.

Στις Καρυές εδρεύει:

α) Ή 'Ιερά Κοινότητα, ή Βουλή τών Μοναχών, που άποτελεί τό σπουδαιότερο διοικητικό όργανο τής αρχαιότερης δημοκρατίας τού κόσμου, που είναι τό 'Άγιον Όρος. Άποτελείται άπό είκοσι αντιπροσώπους τών ισαρίθμων είκοσι Βασιλικών, Πατριαρχικών καί Σταυροπηγιακών Ιερών Μονών.

β) Ή Ιερά Επιστασία, που άποτελείται άπό τον Πρωτεπιστάτη καί τρεις άλλους άντιπροσώπους τών 'Ιερών Μονών. Ή τετράδα αύτή, που κάθε χρόνο αλλάζει, άποτελεί τό Υπουργικό Συμβούλιο καί τό εκτελεστικό όργανο τών άποφάσεων τής Ίεράς Κοινότητος. Ασκεί δημαρχιακά καθήκοντα καί έποπτεύει στις Καρυές καί τη Δάφνη. Πληρώνει τους λογαριασμούς καί τους υπαλλήλους τής 'Ιεράς Κοινότητος καί έκπληροί κάθε έντολή καί άπόφαση Αύτής, που λαμβάνεται νόμιμα. Συνέρχεται ώς Δικαστήριο καί λαμβάνει άποφάσεις άπελάσεων παντός άτάκτου κοσμικού στοιχείου. Μέ τη σύμπραξη τής Αστυνομικής Αρχής, έκτελεί άστυϊατρικές επιθεωρήσεις, άγορανομικους έλέγχους καί διατιμήσεις στά καταστήματα τών Καρυών καί τής Δάφνης.

Read More ->>

5.'Η αίρεση τών όνοματοθειστών όνοματολατρών

Βορειοανατολικά τών Καρυών βρίσκεται ή ρωσική Σκήτη τού Αγίου Άνδρέου, τό λεγόμενο «Σαράι». Ή Σκήτη αυτή ήταν κοινόβιος καί είχε πάνω άπό χίλιους μοναχούς ρωσικής καταγωγής, ενώ σ’ αυτή έμεναν επίσης περισσότεροι άπό χίλιοι Ρώσοι εργάτες, οί όποίοι  δέν ήταν μοναχοί, αλλά απλώς ρασοφορούντες καί έμεναν σάν ενοικιαστές σέ δωμάτια καί έργατόσπιτα. Αύτούς τούς έλεγαν «Καβιώτες», άπό τή λατινική λέξη «Οθνώ». Δέν έκαναν καμμία εργασία αλλά συντηρούνταν άπό ελεημοσύνη καί βοηθήματα, πού έδιναν οί Ρώσοι του Αγίου Παντελεήμονα, καί άπό την ένίσχυση τών ρωσικών Σκητών τού Προφήτου Ήλιου και αυτής τού Αγίου Άνδρέου, που μοίραζαν δύο φορές την εβδομάδα σε όλους  αδιακρίτως και πολύ περισσότερο στους Καβιώτες χρήματα, τρόφιμα και άλλα αγαθά.

Read More ->>

6. «Έν τή οικία τού πατρός μου μοναί πολλαί είσιν»

Ό μοναχός Ίωάσαφ γέμισε χαρά καί άπορία ταυτόχρονα: πώς βρεθήκανε έκεΐ, ποιανού νά είναι αύτό τό τόσο ωραίο περιβόλι με τά ωραία δέντρα καί ποιοί νά είναι αυτοί οί άνθρωποι πού κατοικούσαν εκεί; Καί θυμήθηκε την ευαγγελική ρήση: «Έν τή οικία τού πατρός μου μοναί πολλαί είσιν» (Ίωάν. ιδ' 2).

Μέ τις σκέψεις αύτές προσπέρασε τούς ανθρώπους καί προχώρησε πιο πέρα. "Ύστερα από λίγο βλέπει στην απέραντη αυτή πεδιάδα μεγαλύτερο πλήθος άνθρώπων, ντυμένων μέ στρατιωτική στολή· όλοι φαίνονταν νέοι καί άνδρειωμένοι καί έλαμπαν σάν τον ήλιο.

Πολλή ώρα κάθησε καί καμάρωνε τήν ομορφιά τους καί αισθανόταν μεγάλη χαρά καί άγαλλίαση. Τότε ακούσε μιά φωνή νά λέει: «Αυτός ό άδελφός μας θέλει νά πάει στον Βασιλέα καί, όπως ξέρετε, πρέπει κάποιος άπό εμάς νά τον οδηγήσει». Αμέσως ξεχώρισε ένας άπ’ αυτούς τούς άνδρειωμένους, πού έ'λαμπε μεταξύ τών άλλων καί διακρινόταν όπως ή σελήνη άνάμεσα στ’ άστέρια καί φαινόταν έτσι πώς είναι άξιωματικός τους καί είπε: «Θά οδηγήσω μόνος μου τον άδελφό στόν Βασιλέα, γιατί μού έχει ιδιαίτερη άγάπη καί μέρανύχτα έπικαλείται τ’ δνομά μου, άλλά καί πολλές φορές στάθηκα Γι’ αύτόν έγγυητής στόν Βασιλέα».

Read More ->>

7. Ό Πατριάρχης Ιωακείμ

"Ηταν τό μεγάλο πανηγύρι τής Παναγίας τού Δεκαπενταυγούστου, πού τά παλιά χρόνια κρατούσε δεκαπέντε ημέρες στις Καρυές, καί οί πατέρες άπό όλα τά μέρη κι άπό τήν έρημο φέρνανε νά πουλήσουν τό εργόχειρό τους.

Τό 1913 πού ήσύχαζε στό Άγιον Όρος σάν εξόριστος ό Οικουμενικός Πατριάρχης Ιωακείμ ό Γ'. όταν βρέθηκε στις Καρυές, απέναντι άπό τό Ναό τού «Πρωτάτου», μπροστά στό έκκλησάκι τού «Αγίου Νικολάου», πού είναι καί τό Κοιμητήρι τών κοσμικών πού πεθαίνουν στό Άγιον Όρος, εκεί ό Πατριάρχης διέκρινε νά κάθεται ένα Γεροντάκι. μέ τό κομποσχοίνι στό χέρι, νά λέει τήν εύχή καί νά πουλάει τό έργόχειρό του, πού ήταν κομποσχοίνια.

'Ο Πατριάρχης Ιωακείμ πρόσεξε τό Γεροντάκι αύτό καί τού έκανε έντύπωση τό σεβάσμιο τού παρουσιαστικού καί τό ταπεινό τού ΰφους του. Ρώτησε καί τού είπαν πώς είναι Πνευματικός καί πωλεί τό έργόχειρό του. Πλησίασε, αγόρασε ένα κομποσχοίνι καί τον ρώτησε: «Σεβαστέ Γέροντα, μοϋ είπαν πώς είσαι Πνευματικός καί θέλω νά έρθω στήν Καλύβη σου νά έξομολογηθώ. Πού μένεις;».

Read More ->>